Zaman zaman Google Analytics’ten ziyaretçilerin en çok aradıkları kelimelere bakıyorum. Google, “Braille alfabesi” aramalarını siteye yönlendirmiÅŸ. (Gayrı ihtiyari bir yazıda öylesine bahsetmiÅŸtim. ) Aramaları gördükçe konu ile ilgili daha fazla bir ÅŸeyler öğrenme gereksinimi duydum. Öğrendiçe paylaÅŸayım dedim :)

Braille Alfabesi Nedir?

Braille (Breyl diye okunur) Alfabesi, görme engelli kiÅŸilerin okuma ve yazması için  kullanılan bir alfabe yöntemidir. DiÄŸer adı da “Körler Alfabesidir”. 1821 yılında Louis Braille tarafından geliÅŸtirilmiÅŸtir. Ãœzerinde 3er nokta bulnan ve yanyana dizilmiÅŸ iki kolon üzerindeki 6 kabartma noktadan oluÅŸur. Tavla zarındaki 6 gibi.

Noktalardan her biri 64 farklı kombinasyonda kullanılabilir. Bu kombinasyonalara göre harfler oluşur.

Braille Alfabesi Harfleri

1932 yılında ABD ve İngiltere günümüzde de kullanılan İngilizce kısaltma sistemi kabul edilmiştir. Her ülke Braille alfabesine kendi dillerine özgü karakterleri ilave etmiş olmasına rağmen temel aynı kalmıştır.

Yukarıda bulunana şekildeki numaralara göre harflerin yerleri belirlenmiştir. Örneği a, 1 numaraları kabartma noktasıdır. B, 1 ve 2 numaralı noktalardan oluşur. Bazı harfler ve sayılar aynı noktalar ile ifade edilmiştir. Örneğin 1 nolu rakam da 1 numaralı kabartma noktasından oluşur. Rakamları harflerden ayırmak için bir ters L şeklinde bir ayrım karakteri kullanılır. Büyük harf ve noktalama işaretleri için de ayrım karakterleri bulunur.

Louis Braille

1809 yılında Fransa’da doÄŸmuÅŸtur. Çocukken babasının çalıştığı ayakkabı atölyesinde, deri kesmeye çalışırken bıçak elinden kayarak sol gözüne saplanmıştır. Doktor yerine babası, küçük Louis’i mahallenin kocakarısına götürmüş. Yanlış tedavi yüzünden sol gözündeki iltihap saÄŸ gözüne geçmiÅŸ ve Braille görme yetisini kaybetmiÅŸtir.

Zeki bir çocuk olduÄŸu için hayırsever bir zenginin dikkatini çekmiÅŸtir. Bu kiÅŸi Braille’i ilk kez Fransa’da açılan bir körler okuluna kaydettirmiÅŸtir. Valentin Hauy tarafından kurulan ve iÅŸletilen bu okulda, bizzat Hauy tarafından oluÅŸturulmuÅŸ kabartma çizgili bir alfabe kullanılmaktaydı. Bu alfabenin öğrenilmesi zor ve oluÅŸturulan kitaplar hattal ve ağırdı.

Napolyon’un Ä°steÄŸi

Napolyon, askerlerinin geceleri düşmana farkettirmeden haberleÅŸecekleri bir sistem oluÅŸturmak üzere subaylarını görevlendirdi. Kabartma çizgi ve noktalardan oluÅŸan, “Gece Yazısı”ismi verilen bir sistem oluÅŸturuldu. Ancak askerler bu sistemi öğrenmesi ve kullanması zor olarak nitelendirdikleri için kullanılmadı.

Charles Barbier isimli bir subay bu yazının görme engelliler tarafından kullanılabileceÄŸini düşünüyordu. Louis Braille’in de eÄŸitim gördüğü Paris Körler Okulu’na ziyarette bulunarak yazıyı müdüre tanıttı. Ancak müdür bu yazı sisteminin kullanışlı olmadığına karar verdi.

Gece Yazısı

Gece Yazı’sını inceleme fırsatı bulan Braille, müdürüne hak verdi. Yine de bu sistem Braille bir fikir verdi. “Alfabe çizgi içermemeliydi, sadece noktalardan oluÅŸmalıydı.”

Uzun uğraşlar sonucunda Braille 6 nokta sisteminin görme engelliler için en uygun alfabe olduğuna karar verdi ve Fransız alfabesindeki harfleri Braille Alfabesine göre tanımlamaya başladı.

Yazıyı gizli gizli sınıf arkadaÅŸlarına öğretiyordu. Öğrenciler tarafından oldukça beÄŸeniliyordu ancak öğretmenleri yeni yazı sistemine tamamen karşı çıkıyorlardı. Onlara göre bir yazı sistemi çizgiler ve noktalardan oluÅŸmalıydı. Braille’in ölümüne kadar yazı sistemi kullanılmadı.

Braille Alfabesinin Kullanılmaya Başlanması

Görme engellilerin kullanabileceÄŸi bir alfabe çalışmaları uzun yıllardan beri araÅŸtırılıyordu. DeÄŸiÅŸik ülkelerde, farklı yazım sistemleri kullanılıyordu. 1918 yılında deÄŸiÅŸik komiteler toplandı, görüşmeler yapıldı ve sonunda en uygun sistemin temeli 6 kabartma noktaya dayanan Braille alfabesi olduÄŸuna karar verildi. 1968 yılında Ä°ngiltere’de Braille Alfabesi ile yazılmış kitapları basan ilk matbaa kuruldu. Braille Alfabesi müzik, fen, steno ve matematik alanlarına göre de uyarlarlandı.

Kaynakça:

*Vikipedi
*Altı Nokta Körler Vakfı
*Vize’nin Sitesi
*Edebiyat Sitesi